Mae mesurau trethiant newydd y Canghellor yn gam yn y cyfeiriad iawn – ond rhaid gwneud mwy i ofalu am bobl fregus, yn ôl arweinwyr Eglwys Bresbyteraidd Cymru.

Mewn llythyr agored i arweinwyr gwleidyddol Prydain, mae’r Eglwys Bresbyteraidd, ynghyd ag eglwysi ac elusennau blaenllaw eraill, yn galw ar y llywodraeth i gymryd “camau hy ac eofn” i amddiffyn tlodion cymdeithas yn ystod y dirwasgiad disgwyliedig.

“Y ffaith yw nad yw’r hyn a gyhoeddodd y Canghellor yn mynd yn ddigon pell. Erys y boen a’r gofid ymhlith y nifer gynyddol o deuluoedd a phensiynwyr tlawd” meddai y Parchedig Haydn Thomas, Llywydd yr Eglwys a chyn-Gyfarwyddwr Cyngor Henoed Cymru. “Nid nawr yw’r amser i ddadlau ar bwy mae’r bai ond amser i wneud rhywbeth realistig i leddfu’r boen. Beth am y bobl sy’n colli cartrefi a swyddi, y rheini sy’n cael eu dal yn rhwyd y benthycwyr answyddogol, pensiynwyr sy’n gorfod dewis rhwng bwyta a chadw’n gynnes? Oes rhywun yn gofalu amdanyn nhw?”

“Os yw’r canghellor yn meddwl bod ei ddatganiad yn mynd i leihau’r gofid a bod y cynigion yn mynd i ddarys problemau‘r teuluoedd, nid yw yn deall eu gwir broblemau. Nid yw’r Llywodraeth yno i achub eu croen eu hunain ond i wasanaethu y bobl a’u rhoes yno.”

Mae ystadegau diweddar yn awgrymu bod diweithdra wedi cynyddu mwy yng Nghymru nag yn unrhyw ran arall o’r DU. Roedd 24,000 yn fwy o bobl yn ddiwaith ym mis Medi o’i gymharu â mis Gorffennaf.

“Mae’r ystadegau yma yn cynrychioli poen a loes i lawer o deuluoedd ar draws y wlad ac unwaith eto, mae Cymru ymysg y rhannau o Brydain sy’n dioddef fwyaf,” meddai Mervyn Phllips, llefarydd yr Eglwys ar faterion eglwys a chymdeithas.

“Wrth gynllunio prosiectau newydd yn ystod yr argyfwng economaidd, dylai’r Llywodraeth roi blaenoriaeth i’r ardaloedd mwyaf anghenus. Dylid rhoi gwybodaeth glir a chynnar ynglŷn ag adnoddau ar gyfer prosiectau isadeiledd lleol sy’n darparu cyflogaeth ac hefyd yn cyfarfod â’r angen am well tai, ysgolion ac ysbytai ac ati.”

Mae’r llythyr i arweinyddion gwleidyddol yn galw am Gynllun Adferiad Economaidd ar gyfer y DU i amddiffyn y bobl allai ddioddef fwyaf yn sgil y dirywiad. Ymysg pethau eraill, dylai hwn gynnwys:

• Gweithredu nawr yn erbyn tlodi tanwydd, gan ariannu taliadau tanwydd gaeaf i bob cartref sy’n derbyn budd-daliadau.

• Gwario £3bn i wella incwm y teuluoedd tlotaf, a sicrhau bod y llywodraeth yn cadw at ei haddewid i hanneru tlodi plant erbyn 2010.

• Cyflwyno taliadau awtomatig ar gyfer Credydau Pensiwn a budd-daliadau Treth Cyngor ar gyfer pobl hŷn sy’n gymwys i dderbyn taliadau ond sydd ddim yn eu derbyn.

• Cynyddu’r arian sydd ar gael ar gyfer adeiladu tai cymdeithasol, gan ddiogelu miloedd o swyddi yn y diwydiant adeiladu.

• Gwahardd cwmnïau egni rhag codi tâl uwch ar bobl sy’n defnyddio mesuryddion rhag-dalid. Mae’r bobl yma yn aml yn dlotach.

• Gorfodi banciau i beidio trin cwsmeriaid a chymunedau tlotach yn anffafriol, a chymryd camau llym yn erbyn arferion benthyg anheg.

Gallwch ddarllen yr hanes yn Y Cymro drwy glicio yma.