Arweinwyr Enwadau: Llythyr i Is-Ganghellor Prifysgol Bangor

“Annwyl Is-Ganghellor,

Ysgrifennwn atoch fel Ysgifenyddion Cyffredinol tri o’r prif enwadau yng Nghymru i ddatgan ein siom o ddarllen yn y wasg yn ddiweddar am y trafodaethau sy’n digwydd o fewn y Brifysgol ynglŷn â’r posibilrwydd o gau pump o Adrannau.

Er bod ein diddordeb yn bennaf yn yr Adran Diwinyddiaeth ac Astudiaethau Crefyddol, mae’n consyrn yn ymestyn hefyd dros yr Adrannau eraill, a hynny oherwydd yr effaith y gallai eu diddymu ei gael ar ddarpariaeth ‘dysgu trwy gyfrwng y Gymraeg’ y Brifysgol. Diau y byddwch yn cofio mai trwy ymgyrchu egnïol y llwyddwyd i sicrhau y ddarpariaeth hon yn y lle cyntaf, ac mae unrhyw sôn am ddatblygiadau a allasai ei thanseilio yn achos consyrn o’r mwyaf i’r tri ohonom. Teimlwn y dylai’r Brifysgol, fel sefydliad Cymreig, roi ystyriaeth i brif elfennau hanes a bywyd ein cenedl ac, yn sicr, y mae’r iaith Gymraeg yn un o’r elfennau hynny. Ein teimlad yw, os na allwn ddibynnu ar Brifysgol i’w gwarchod, yna ymddengys y dyfodol yn ansicr iawn. Gwyddom fod a wnelo ffactorau ariannol â’r trafodaethau sydd yn digwydd ynglŷn â’r cau, ond credwn fod cyfrifoldeb moesol ehangach hefyd i’w gymryd i ystyriaeth. 

Y mae’r tri ohonom mewn sefyllfa pur dda i fesur cyfraniad yr Adran Diwinyddiaeth ac Astudiaethau Crefyddol i fywyd Cymru, gan i ni ein tri dderbyn mesur o’n haddysg o’i mewn. Y mae i’r Adran draddodiad o ysgolheictod gwych dros ben, ac un o’i chyfraniadau pennaf yn ystod y cyfnod diweddar oedd chwarae rhan flaenllaw ac allweddol yn y dasg o ddarparu ar ein cyfer fel Cymry gyfieithiad Cymraeg newydd o’r Beibl. Dros y blynyddoedd mae’r Adran wedi dangos gallu rhyfeddol i addasu i anghenion gwahanol gyfnodau, ac yn y cyfnod hwn, pan mae cymaint angen am ddealltwriaeth glir o Gristnogaeth draddodiadol Cymru a chrefyddau lleiafrifol eraill, mae’n rhyfeddod i ni fod Prifysgol o safon Bangor hyd yn oed ystyried diddymu’r Adran sy’n astudio’r pwnc.

At hynny, o ddyddiau cynnar sefydlu’r Adran, gwnaeth aelodau unigol o’r staff gyfraniadau clodwiw ac ardderchog i ysgolheictod cenedlaethol, Prydeinig, Ewropeaidd a byd-eang, a hynny trwy gyhoeddi gweithiau sydd wedi rhoi sylw i hanes, diwylliant a chyfraniad Cymru yn yr amrywiol gyd-destunau hynny. Ac mae’r traddodiad hwn yn parhau: hyd yn oed heddiw, mae’r staff a gyflogir yn ddiwyd eu hymdrech, ac yn cael eu cydnabod fel arweinyddion yn eu hamrywiol feysydd gan bobl mewn pob math o gylchoedd, boed academaidd neu ddiwylliannol.

Oherwydd hyn oll, yr ydym yn ymbil arnoch, fel Is-Ganghellor, ac ar yr un pryd yn ymbil ar Gyngor Prifysgol Bangor, i roi heibio’r syniad hwn o gau yr Adrannau sydd dan fygythiad, ac yn arbennig yr Adran Diwinyddiaeth ac Astudiaethau Crefyddol. Cydnabyddwn ei bod yn bosibl fod angen addasu a chyflwyno newidiadau o fewn yr Adran, ond y mae cau, i ni, yn ymddangos yn gam mor derfynol fel na allwn beidio â chredu y daw dydd pan y bydd yn edifar gan y Brifysgol fod wedi gwneud hynny.

Er yn ysgrifennu atoch fel unigolion, credwn fod ein barn yn cynrychioli barn llu mawr o bobl o fewn a thu allan i eglwysi Cymru, ac oherwydd hynny, erfyniwn arnoch i roi heibio’r bwriad hwn.

Yn ddiffuant,

Parchg Ifan Roberts,
Ysgrifennydd Cyffredinol Eglwys Bresbyteraidd Cymru

Parchg Peter Thomas,
Ysgrifennydd Cyffredinol Undeb Bedyddwyr Cymru

Parchg Ddr Geraint Tudur,
Ysgrifennydd Cyffredinol Undeb yr Annibynwyr Cymraeg”