Amdanom Ni

Ein Hanes

Daeth Eglwys Bresbyteraidd Cymru i fod yn gynnar yn y 19eg ganrif yn dilyn y Diwygiad Methodistaidd, ac mae bellach yn Eglwys o tua 28,000 o aelodau. 

Yn 2011 dathlodd Eglwys Bresbyteraidd Cymru ddaucanmlwyddiant yr ordeinio cyntaf yn 1811.

1735 Dechreuad y Diwygiad Methodistaidd trwy dröedigaeth Howel Harris a Daniel Rowland .
1811 Gwahanu oddi wrth Eglwys Loegr drwy ordeinio gweinidogion yn y Bala ac yn Llandeilo.
1823 Llunio a mabwysiadu Cyffes Ffydd.
1826 Corffori’r Eglwys – neu’r Cyfundeb trwy Weithred Gyfansoddiadol.
1837 Lewis Edwards a David Charles yn agor ysgol yn y Bala, a gafodd ei throi yn Goleg i addysgu gweinidogion ym 1839.
1840 Sefydlu’r Gymdeithas Genhadol Dramor i anfon cenhadon i Fryniau Khassia a Jaintia yn Assam, India.
1842 Sefydlu Coleg i addysgu gweinidogion yn Nhrefeca.
1845 Penderfynu rhoi’r holl eglwysi dan ofal gweinidog.
Cyhoeddi rhifyn cyntaf Y Traethodydd, cylchgrawn chwarterol sy’n cael ei gyhoeddi hyd heddiw.
1864 Cyfarfod cyntaf y Gymanfa Gyffredinol, yn Abertawe.
1933 Pasio deddf Seneddol i newid y cyfansoddiad
1947 Sefydlu’r Sasiwn yn y Dwyrain, sef llys eglwysig ar gyfer yr eglwysi Saesneg eu hiaith.
1958 Sefydlu Cronfa Gynnal i sicrhau cyflog teg a mans i bob gweinidog.
1968 Cenhadon olaf yn dod adref o ogledd-ddwyrain India.
Troi Coleg y Bala yn ganolfan plant ac ieuenctid.
1975 Y Cyfamod tuag at Undod gydag eglwysi eraill yng Nghymru.
1978 Pamela Turner yn cael ei hordeinio yn weinidog – y wraig gyntaf.
Dod yn aelod o Gyngor y Cenhadaeth Fyd-eang (CWM).
1983 Penodi’r Ysgrifennydd Cyffredinol cyntaf - Parchedig Dafydd Owen.
2004 Y Swyddfa Ganolog yn symud i’w safle presennol yn yr Eglwys Newydd, Caerdydd
2007 Mabwysiadu strwythur newydd ar gyfer Henaduriaethau a Byrddau’r Gymanfa Gyffredinol.
2008 Cofrestru Eglwys Bresbyteraidd Cymru fel elusen a mabwysiadu cyfansoddiad newydd.
2012 Penodi’r Parchedig Meirion Morris yn Ysgrifennydd Cyffredinol.

Sefydlwyd Cymdeithas Hanes Eglwys Bresbyteraidd Cymru yn 1914 er mwyn hybu ymchwil i hanes yr Eglwys. Mae’n bennaf gyfrifol am ddiogelu dogfennau’r Eglwys, noddi’r Ddarlith Hanes flynyddol yn y Gymanfa Gyffredinol a chyhoeddi’r Cylchgrawn Hanes.

Mae’r Parchedig Ddr Elwyn Richards, Ysgrifennydd y Gymdeithas Hanes yn derbyn tanysgrifiadau’r Gymdeithas ac yn croesawu aelodau newydd. £8 yw’r tâl aelodaeth blynyddol, ac mae hyn yn cynnwys tanysgrifiad i’r Cylchgrawn Hanes.

Cedwir archif Eglwys Bresbyteraidd Cymru (a adnabyddir hefyd fel Archif y Methodistiaid Calfinaidd) yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth. Dr Eryn M. White yw Curadur y Gymdeithas Hanes. Dylid anfon unrhyw archifau iddi i’r Adran Hanes Cymru, Adeilad Huw Owen, Prifysgol Cymru, Aberystwyth, SY23 3DY (01970 622662).